Jump to content

2020-A4D: 2020 güz animeleri toplu fansub değerlendirmesi


Bakayalo
 Share

Recommended Posts


  • Member ID:  1,164
  • Followers:  3
  • Content Count:  15
  • Content Per Day:  0.01
  • Reputation:   28
  • Days Won:  0
  • With Us For:  2,050 Days
  • Status:  Offline
  • Last Seen:  
  • Device:  Windows

2020 güz sezonunda yayımlanan animeler arasından, İngilizce altyazılı halde kolaylıkla bulunabilen 49'unun ilk bölümlerini izleyip mevcut çevirilerin her birine başarı notu verdim.


"SANA MI KALDI?"

Evet ¬¬

Bu tarz bir değerlendirmeyi daha sağlıklı ve sistematik şekilde yapmak için bir küçük, iki büyük girişimim olmuştu. Birkaç iyi fansub grubunu ve bildiğim birkaç iyi çevirmeni davet ettiğim ilk girişimimde (2015 yılı) pek az kişi görüş belirttiğinden bir inisiyatif doğmadı. İkinci ve küçük girişimim AnimeMangaTR çatısı altında bir altyazı deposu/merkezi kurmak yönündeydi (2017 yılı); fakat hem bunun tamamen AMT altında olması AMT'deki arkadaşlarımca sorunlu görüldü hem de işin teknik tarafıyla ilgilenecek kimse yoktu, o da başlamadan bitti. Üçüncüde altyazı merkezini AMT adresinde de olsa farklı gruplara bağlı veya bağımsız çevirmenlerin desteği ile kurup yürütmeye niyetlendik (2019), fikirleriyle katkıda bulunabilecek kişiler de toplanmaya başladı, teknik altyapıyı hazırlayacak adam da vardı; fakat büyük bir işe birlikte dalmanın gerektirdiği asgari uzlaşıya ulaşma ihtimali bir noktadan sonra uzak görünmeye başladı, şu an için o da rafa kalktı.

Böyle olunca, bu konuda en hevesli kişi olarak bu işe tek başıma soyundum; ortaya bir şey çıkar da az çok bir ses getirirse belki toplu bir girişim kendiliğinden doğar ümidiyle.

 

"SENİN AMACIN NE?"

Ben çeviri hocası değilim, bu animeleri çevirenler benim talebem değil ve beni otorite saymaları için de bir sebep yok. Dolayısıyla bu notlamayı çevirmenler ne not aldıklarına bakıp kendilerine çekidüzen versinler diye yapmadım. İngilizceyi çok bilmeyen ve Türkçe altyazıya ihtiyaç duyan izleyicilere kılavuzluk niyetiyle giriştim bu işe; tablonun nihai (ULTIMATE! :oleyo:) haline baktığımda da bu maksada hizmet edebilecek bir sonuç çıktığını gördüm. Öte yandan bu kılavuzluğun dönüp dolaşıp çevirmenlere de bir etkide bulunmasını ümit ediyorum: İzleyiciler buna bakarak düzgün çevirilere rağbet etmeye başlarsa belki makine çevirisi seviyesindeki çevirmenler de tercih edilmek için kendilerini geliştirmeye çabalar, belki fansub grupları da içlerindeki acemi çevirmenlere daha yakından yol gösterme ihtiyacı duyar.

 

"HEPSİNİ Mİ İZLEDİN?!"

Tabloda yer alan bütün animelerin ilk bölümlerini izledim; bazılarını direkt mevcut Türkçe çevirilerden biriyle, bazılarını (özellikle zor olmasını beklediklerimi) İngilizce altyazıyla. İlk izleyişte çevirinin genel kalitesine gösterge olabilecek kısımları, çevrilmesi özellikle zor olan kısımları ve İngilizce altyazının saçmaladığı noktaları belirledim. Aynı zamanda çevirinin zorluk seviyesine dair -büyük ölçüde kendi algıma ve tecrübeme dayanan, yani subjektif, ama kendi içinde tutarlı- bir not verdim.

İlk izleyişin ardından, mevcut Türkçe çevirilerin her birini, hem diyalog ya da anlatım akışının olduğu bir kısımdan bir iki dakika izledim hem de seçtiğim can alıcı kısımları nasıl çevirdiklerine baktım. İzlenimlerimi kriterlerime vurup her bir çevirinin başarı notunu verdim.

 

"NEYMİŞ O KRİTERLER?"

Bazen genel, bazen özel kriterler kullandım. Genel olanların Türkçe ifade becerisi, anlamı ve hissiyatı iyi aktarmak, tutarlılık gibi şeyler olduğunu tahmin edersiniz. Özel olanlar ise anahtar kelime/ibare/cümle çevirileri. Misal, "abunakatta" ve "oşikatta" karşılığı olarak İngilizce altyazılarda sıkça geçen "That was close!" cümlesinin "Yakındı" ile karşılandığı çevirilere en fazla D verdim. "Ultimate" karşılığı olarak "nihai" kullananlar keza, komedi olmayan animelerde C'den başladılar. Haliyle, ikinci turda her nasılsa "nihai rakip"le maç yapılan Haikyuu!! ve neyin kime hangi ölçüyle yakın olduğunun anlaşılamadığı Burn the Witch çevirilerini notlamak zor olmadı.

İngilizce altyazıdaki yanlışın aynen tekrar edildiği durumlarda, yanlışın ne kadar vahim olduğuna ve hikayenin esasına tesir edip etmediğine baktım. Vahim de olsa tesiri sınırlı olduğunda, başka büyük hata yoksa C'ye kadar pay bıraktım. Nitekim Higuraşi'nin başlarındaki kapı sahnesinde akla izana aykırı şekilde çevrilen "şôbu ari da ne" için daha fazla not kırsam,  "izlenebilir" diyeceğim çeviri sayısı 10'u geçmezdi. Bunlardan da az çok puan kırdım, ayrı. Çevirmen dediğin, kaynağının güvenilirliğini de tartabilmeli çünkü.

 

GENEL DURUM

Öncelikle, tavsiye etmeye değer bulduğum az sayıdaki çevirinin listesini arz edeyim:

fC0V17t.png

* Aslında film olduğu halde, 3 bölüm olarak dizi gibi de yayımlandığından, Burn the Witch'i de değerlendirme kapsamına aldım.

 

Sezondaki 49 animenin 40'ına ait tam 139 çeviriye baktım ve aralarından sadece 9'unu tavsiyeye değer buldum. Çokluğun zamanla kaliteyi de getirmesi umulur, fakat henüz Türkçe anime fansub dünyasında o kalitenin geleceğine dair bir işaret görünmüyor.

Sıklıkla yapılan yanlışlara dair genel gözlemimi de bu vesileyle belirteyim: Çevirebilmek için önce anlamak gerekir, fakat fansub çevirilerinde bu aşama çoğunlukla atlanıyor. Bu yüzden çoğunlukla Google Translate seviyesinde, bazen onun da altında çevirilerle karşılaşıyoruz. İzleyiciler bunlardan ne anladıklarını sanıyorlar, bilmiyorum, ama her ne anlıyorlarsa aşağı yukarı aynısını İngilizce altyazıyla izleyerek de anlayacaklarını rahatlıkla söyleyebilirim. "Çevirmen"in herhalde tek katkısı, izleyicinin yerine sözlüğe bakıp orada gördüğü karşılığı yazmak oluyor. Bir nevi hamallık yani. Bu hamallığı kendine yakıştırabilenlere hayırlı işler! Hamallıktan memnun olmayanlar varsa, nasıl çevirmen vasfı kazanabileceklerini yukarıdaki tabloda isimlerini verdiğim çevirmenlere/gruplara danışabilirler.

 

"C DEDİN, D DEDİN, NE ANLAMA GELİYOR BU NOTLAR?"

Kaynağın zorluk seviyeleri

Spoiler

5: Google Translate (GT) ile halledilebilecek en üst zorluk seviyesi.
Doğru düzgün Türkçe bilen ve animeyi dikkatli izleyen biri, çat pat İngilizce ve animelerden edinilme Japonca bilgisiyle bu seviyede bir şeyi zorlanmadan çevirebilir.
Kelimeler çeşitlendikçe, cümleler uzadıkça, deyimler kullanıldıkça, kelime oyunları ve diğer sözel espriler işin içine girdikçe seviye yükselir.
Not: Terimleri, ister gerçek olsun ister uydurma, yanlış anlaşılmaya müsait olmadıkça zorluk unsuru saymıyorum; zira gerçek terimlerin büyük çoğunluğunun sözlüklerde karşılığı var, uydurma terimlerin ise GT karşılığını yazsanız bile seyirci yadırgamaz.

 

Çevirinin başarı seviyeleri

Spoiler

 

0: "Sağır duymaz uydurur" seviyesi
Altyazısız izleseniz daha iyi anlarsınız.

 

F: Eski GT seviyesi
Çevirmen animeyi ya izlememiş ya anlamamış yahut Türkçe bilmiyor. "This is a pencil"ın anlamını biliyorsanız ha İngilizce altyazıyla izlemişsiniz ha bu altyazıyla.

 

E: Güncel Google/Yandex Translate seviyesi
Komple motamot çeviri, bol hata veya fazla rastgele yerelleştirme ve bozuk Türkçe. İzlemeniz şartsa yoklukta gider, hikayenin en az yarısını anlarsınız. Tavsiye edilmez.

 

D: Google/Yandex Translate + yüzeysel edit seviyesi
Yer yer hatalı motamot çeviri veya rastgele yerelleştirme. İdare eder, izlenebilir; hikaye yeterince anlaşılır fakat seyir zevkinde ciddi kayıplar olacaktır.

 

C: Düzgün çeviri
Hikaye akışının anlaşılırlığına zarar veren anlam hatası yok ve yeterince Türkçe. Çoğunlukla orijinal replikteki ya da İngilizce altyazıdaki her şeyi illa Türkçe altyazıya da koymaya çalışan çevirmenlerden çıkar. Bazı izleyiciler bunu iyi çeviriye tercih ettiklerinden, pekala tavsiye edilebilir.

 

B: İyi çeviri
Düzgün ve yeterince akıcı. Az sayıda istisna dışında Türkçe anime fansub dünyasında bulabileceğinizin en iyisi.

 

A: Organik çeviri
Yanlış yok, yorumlar yerli yerinde, dil hikayeye ve karakterlere yeterince uygun, akış sorunsuz.

 

S: "Konu kilit, dağılın" seviyesi
Çevirmen doğallığa ve akıcılığa halel getirmeden zor çeviri problemlerinin üstesinden gelmiş, örnek gösterilecek bir iş çıkarmış.

 

 

 

"UZATMA, TABLOYA GEL!"

Tamam, tamam :19:  İşte tablo:

https://drive.google.com/file/d/1xZ0w3pwr-itbzIRNQqt3uUiJzyToRnna/view?usp=sharing

 

Tablodaki kırmızı satırlar Türkçe çevirisine rastlamadığım animeleri, yavruağzı rengindeki kutular ise çevrilmeye çalışılmış ama "yoklukta gider" Türkçe çevirisi bile yapılamamış animeleri gösteriyor.
Zorluk ve başarı seviyelerinde dik çizgi (|) ile ayrılmış iki not olanlarda ilk not anlatım ve diyalog çevirilerine, ikincisi bölüm içi şarkı çevirilerine ait.
Alttaki istatistik kısmındaki "Tavsiye edilir çeviri sayısı" A, B ve C verdiğim çevirilerin toplam sayısını gösteriyor. Sonraki satırlar da sırasıyla D, E, F ve 0 verdiğim çevirilerin sayıları.

"Buna bu notu niye verdiğini resimlerle açıkla" demeyin, 139 tane çeviriyi resimlereyerek değerlendirecek vaktim de yok, dökülen çevirilerle daha fazla uğraşmaya harcayacak enerjim de. C ve üstünde not verdiklerim için sonraki sezonlarda düşünebilirim öyle bir şeyi, nasılsa %10 bile çıkmıyor :oleyo:

 

Genel tablodan, A~C alanları tamamen dahil edip diğerlerinde sadece mümkün olan en iyi seçenekleri alarak, E notu alanları da "tavsiye ediyorum sanılmasın" diye griye boyayarak derlediğim izlenebilirlik tablosu:

UKUFv3X.png

 

 

BONUS: "İNCİLER"

Bir noktadan sonra izleyip notlamak sıkıcı olmaya başladı, hem kafa dağıtmak için hem de biraz eğlence olsun diye komik durumları kaydetmeye yöneldim. Bazen resimler, bazen replikler, bazen kendime hakim olamayıp anime karakterleriyle girdiğim diyaloglarla; çoğunlukla kötü çevirilerde, yer yer genel manada düzgün çevirilerde, karşıma çıkan incilerden bir seçme yaptım.

 

Önce resimler

Gizli İçerik

Cya8lCB.jpg

Yazıyı ben öyle kesmedim, ekrana o kadar sığdırabilmişler ¬_¬

 

i0yEVmO.png

Dizgi ile çok uyumlu bir çeviri :tongue:

 

5lyQhkN.jpg

Çeviriyi göremiyorum ki not vereyim :20:

 

tCIhYey.jpg

Acaba ortaokul kızlarını TV yorumcusu gibi konuşturan nedir? :92:

 

8DhbS3B.jpg

Soru: Kahvaltı yapıyor diye eşşek kadar oğluyla hangi anne gurur duyar?

Cevap: Amerikalı anne.

Buradaki anne Japon. Haliyle "gurur duyuyorum" falan demiyor, "seviniyorum" diyor. Türk olsaydı da "Aferin!" derdi.

Bu kadar kolay aslında, düzgün çeviri yapmak. "Ama İngilizce altyazı falan filan..." Ama İngilizce altyazının yorum yapıyor olabileceği çevirmenin aklına gelmiyor tabii, kendisinde "yorum" konsepti olmadığından. Geçelim.

 

4v1tE9N.jpg

Daha demin voleybol oynuyorduk, ne ara futbola döndük?

 

vZGpuvg.png

Zeki Müren: ♫ Neredeyse bine yakın / Balçıklarla yaşıyorum!

 

wgxwxId.jpg

Bazen inci bulmak için videoyu başlatmak bile gerekmiyor :whistle: "Etkinlik"? "Böcek istilası"? Pardon, kimin "kullandığı kelime"? İngilizce altyazıyı yazanın. Ama işte, "yorum" konsepti olmayınca insanda, onları onun uydurmuş olabileceğini hayal dahi edemiyor ki kendisi de Türkçede benzerini uydurmaya çalışsın. Anca biliyormuş gibi yukarıya çevirmen notu yazıyor.

 

...ve nihai çeviri!

pwWfB5E.jpgOONAhaT.jpg

Hayatında sözlük görmemişler için açıklama: "Nihai", "son" demek. İkinci turda nihai rakiple karşılaşılmaz. Nihai kötülük insanlığa karşı savaş ise artık kötülük evrenden silinmiş olmalıdır. Öyle mi? Değil. Başka sözüm yok Sayın Yargıç.

 

Özlü sözler

Gizli İçerik

"Kendimi övmek için söylemiyorum ama, eşek gibi çalıştım." [eşekliği övünülecek bir şey sanan] Elaina (Majo no Tabitabi)
"Ümitsizce çalıştım." [cadı olup dünyayı gezme ümidiyle ümitsizce çalışan] Elaina
"Her gün, ve her gün, çok fazla çalıştım" [çalışmaktan cümle kurmayı unutan] Elaina

 

"Bu çöl adasında yaşamak için şehri terk edeli 6 ay oldu." Nanao Nakajima [Ormanlarla kaplı bir adada yatılı öğrenci] (Munou no Nana)

 

"Geri gel, üs!" Telsize konuşan isimsiz asker (Noblesse)
"Alfa kolordusundaki 324 kişiden 323'ü öldü." Aynı asker (bkz. Kolordu)

 

"Hedefimiz burada değil gibi görünüyor." Tao [kendi odasında, bilgisayar başında] (Noblesse)
"Hedef güvende." Takio ["Hedef"in kafasına silah dayamış halde] (Noblesse) (bonus: https://translate.google.com/#view=home&op=translate&sl=en&tl=tr&text=Target secured.)

"Bu vazifeler sizi mutmain etmek için değil." Şeyh Komutan Crans (Noblesse)

 

"Evet, Suzushiro konuşuyor." [çalan telefonu açan] Suzushiro (Rail Romanesque)

 

"Üzerinizdeki cep saati R. Masters Saat Tamirciliği ürünü." W. J. Moriarty (Yuukoku no Moriarty)

 

"Ne? Kendi kağıt hayranın yok mu?" Çiya (GoçiUsa)

 

Anime karakterleriyle gayriihtiyari diyaloglar

Gizli İçerik

Elaina: Ben... Bir cadı olacağım!
Bakayalo: Peh! Ben iki cadı olacağım!

 

Moriarty: Kurban çocuklara ve ailelerinin* mesleklerine bir bak. Gözüne çarpan bir şey var mı?
Bakayalo: Hepsi erkek :91:

* Tavsiye ettiğim çevirmen bile şuna "babalarının" demeyi akıl etmemiş. 1911 Amerika'sında meslek sahibi anne ne arar! Babadan bahsettiğinin anlaşılması için illa "çiçi" mi demesi gerekiyor! O "oya" diyecek, sen onu "baba" anlayacaksın. Üstelik hemen peşine sahne de koymuş, kopya çekmek serbest:

oya.jpg.268b143d4fa291bf4b505adbc91a1248.jpg

Aileler, "ebeveyn"ler falan değil, çocuklarla babaları var burada. Bunu çözmek için Sherlock Holmes olmak gerekmiyor :89:

 

 

SON SÖZ

Başta da değindiğim üzere, bu tarz bir çalışmayı sonraki sezonlarda Türkçe bilen ve çeviriden az çok anlayan birkaç kişilik bir ekibin parçası olarak yapmak isterim, eğer öyle bir ekip toplanır da böyle bir şey yapmak isterse. Olmazsa kendim devam etmeye çalışacağım. Tablodaki dizilere yeni çeviriler gelirse fark edince değerlendirip tabloyu güncellerim. Bu yıl içinde İngilizce altyazılı BDRip olarak dolaşıma çıkan filmler için ise yıl sonunda bir genel değerlendirme yapmayı düşünüyorum.

  • Like 3
  • Thanks 2
Link to comment
Share on other sites


  • Member ID:  15,007
  • Followers:  6
  • Content Count:  221
  • Content Per Day:  0.12
  • Reputation:   197
  • Days Won:  5
  • With Us For:  1,889 Days
  • Status:  Offline
  • Last Seen:  
  • Device:  Windows

Eline sağlık abi epey vakit harcamışsın. Okuyup ders çıkarayım. Özellikle online izleme sitelerinde hız yarışına giren arkadaşlar umarım şapkalarını önlerine koyup düşünürler. Her sezon bekliyorum bu tarz değerlendirmeler :respekt:

Link to comment
Share on other sites


  • Member ID:  354
  • Followers:  0
  • Content Count:  254
  • Content Per Day:  0.12
  • Reputation:   117
  • Days Won:  0
  • With Us For:  2,050 Days
  • Status:  Offline
  • Last Seen:  

Eline sağlık. Alan alır, almayan almaz diyeyim :D

  • Haha 2
Link to comment
Share on other sites


  • Member ID:  1,164
  • Followers:  3
  • Content Count:  15
  • Content Per Day:  0.01
  • Reputation:   28
  • Days Won:  0
  • With Us For:  2,050 Days
  • Status:  Offline
  • Last Seen:  
  • Device:  Windows

Heterophobia Fansub'ın Adachi to Shimamura sunumuyla, tavsiye edilebilir çeviri sayısı çift haneye çıktı :clap:

  • Haha 1
Link to comment
Share on other sites

Please sign in to comment

You will be able to leave a comment after signing in



Sign In Now
 Share

  • Recently Browsing   0 members

    • No registered users viewing this page.
×
×
  • Create New...